U rubrici “Upoznajmo BiH” s kojom započinjemo danas predstavit ćemo općine smještene u našoj domovini. Namjera nam je podsjetiti se na historiju, njihov nastanak i razvoj, te kulturu i običaje, kao i brojne znamenitosti. Ovo je prilika da bolje upoznamo našu domovinu kako bismo je više voljeli.
Abecednim redom prva je na redu općina Banovići.
Banovići su općina i rudarski grad u sjeveroistočnoj Bosni. Grad je smješten na sjeverozapadnim obroncima planine Konjuh na nadmorskoj visini između 330 i 380 metara, na magistralnom putu koji povezuje dva industrijska centra Tuzlu i Zenicu, i Tuzlanski i Zeničko-dobojski kanton. Površina banovičke općine je 185 km2 što iznosi 0,34% od cjelokupne teritorije Bosne i Hercegovine.
Današnje ime Banovići su dobili prema stećku Božićka Banovića, nadgrobnom spomeniku iz srednjeg vijeka koji je lociran u istoimenom selu nedaleko od grada. Stećak je u obliku sarkofaga sa kamenim postoljem veličine 2,20 x 0,90 x 0,70 m. na prednjoj strani je stiliziran cvijet, a sa bočne strane je natpis na bosančici sljedećeg sadržaja:
Ase (ovdje) leži Božićko Banović, na svojoj zemlji, na plemenitoj Dramešini, a postaviše (stećak) Hlapac i Obodin i Branko sa braćom.
Na području Banovića je pronađen i kovani novac za koga se pretpostavlja da potiče iz vremena 250 godina prije nove ere, dakle iz Rimskog perioda. Raniji naziv Litva, što ga je grad dobio po istoimenoj rijeci koja kroz njega protiče, etimološki je nedefiniran.
Pruga – nastanak današnjih Banovića
Ideja o izgradnji željeznicke pruge koja bi spajala bogata nalazista uglja banovićkog bazena sa glavnim saobraćajnicama, a preko njih i sa udaljenim potrošačkim centria, postojala je još prije drugog svjetskog rata. Po zavrđetku rata još u periodu obnove zemlje od ratnih razaranja, prije početka planske izgradnje socijalističke privrede, ovo je bio jedan od prvih velikih investicionih poduhvata. Za budući petogodišnji plan u slobodnoj Jugoslaviji bilo je prijeko potrebno osigurati solidnu sirovinsku bazu. Bogate naslage banovićkog uglja,relativno visokokaloričnog, sa vrlo pogodnim uslovima eksploatacije, postakle su najviše rukovodeće organe privrede, da još početkom 1946. godine odluče, da se tokom te godine pristupi izgradnji ove pruge. Bilo je, predviđeno i isplanirano da pruga bude završena za 7 mjeseci. Taj zadatak, bio je završen u rekordno kratkom vremenu. Sredinom marta 1946. god., građevinsko odjeljenje tadašnjeg ministarstva saobraćaja dobilo je nalog da pristupi izvođenju pripremnih radova. Elaborat o izgradnji bio je gotov za nepunih mjesec dana. Na dan 1.aprila počele su pripreme i taj datum je Dan početka omladinskih radnih akcija. 1.maja, prve omladinske brigade otvorile su radove na pruzi Brčko-Banovići, dugoj 92 km. U toku izgradnje pruge iskopano je 1.361.680 (metara kubnih) zemlje i 134.460 (metara kubnih) kamena. Izgrađena su dva tunela u duzini 667 m i 22 mosta ukupne duzine 455m.
Prirodne znamenitosti
Konjuh je jedna od rijetkih planina u BiH kojom se može šetati slobodno i bez straha od mina, jer je ova planina imala sreću da je ovaj posljednji rat zaobiđe. Na sjevernim padinama Konjuha postoji nekoliko speleoloskih objekata. To su: pećina u Jaruskama, ponor zvani Ponikva u Gornjoj Trestenici i još tri jame koje do danas nisu ispitane, zatim pećina zvana Pećinica – Puzovac. Pećinu Puzovac je posjetilo na stotine turista i ljubitelja speleologije iz Tuzle, Banovića i okoline. Sa istočne strane Konjuha, u pravcu Stupara, ima desetak speleoloških objekata od kojih je najveći u selu Zenunima, sa dužinom od 320 metara. Pećina zvana Pećinica – Puzovac nalazi se sjeverno od sela Banovića (na udaljenosti od oko 6 kilometara, računajući od škole u Kasumovićima pa do ispod brda u Puzovcima koje se nalazi nize Borovca i Donje Trestenice), kao i sa desne strane rijeke Turije.
Klima
Kontinentalna i umjereno-kontinentalna klima u Banovićima ima za posljedicu topla ljeta sa pljuskovima i oštre vjetrovite zime sa manjim količinama snježnih padavina. U prosjeku je svaki treći dan oblačno vrijeme s tim što je ljetna oblačnost kratkotrajna. Najčešći su vjetrovi iz sjevernog kvadranta. Relativno često javlja se i grad. Općina je obuhvaćena slivnim područjima Krivaje i Spreče, a orijentirana dolinama rijeka Litve i Turije. Ponivka, Hodžin potok, Jablanica, Bukovac, Turija, Litva, Radina, Brestica, Brložnik, Draganja, Ostružnica, Begov potok, pripadaju sjevernom području općine i slivu Spreče, a u zapadnom dijelu, južnog, brdsko-planinskog područja razvijeno je nekoliko manjih slivova koji pripadaju glavnom toku rijeke Krivaje.
Čitavo područje odlikuje se nagibom terena prema sjeveru i dijelom prema istoku te se prema tome može podijeliti na ravničarske, na sjeveru i na sjeveroistoku, brdsko-planinsko sjeverno od ravničarske depresije i brdsko-planinsko sa više izraženim karakteristikama planinskog reljefa u području južno od ravničarske depresije.
Privreda
Postanak, razvoj i rast općine determiran je eksploatacijom veoma kvalitetnog uglja koji je i danas značajan izvor energije. Kao jedan od centara bosanskohercegovačkog rudarstva Banovići su u dosadašnjoj historiji postigli izuzetne rezultate u eksploataciju uglja.
Banovićka privreda je uglavnom orijentisana na zadovoljavanje i funkcionisanje Rudnika mrkog uglja “Banovići” koji je jedan od najvećih rudnika mrkog uglja u BiH.
Osim Rudnika, Banovići su imali i prilično razvijenu metalnu industriju (Tvornica peći HELIOS, FGO – Fabrika građevinske opreme, “Elektroremont”, TMB – Tvornica mikromotora i aparata), te vornicu konfekcije “Borac” kao i transportna preduzeća (“Litvatrans”, “Autosaobraćaj” i “Autoremont”), ali posljednjih godina veliki broj ovih preduzeća je zatvoren.
Ulaganjem austrijskog kapitala otvoren je rudnik dijabaza “Plantrans-Dijabaz”.
Slika područja Banovića ima dva lica. Prvo je prirodni reljef, narušen dugogodišnjim eksploatacijama uglja. Drugo lice općine Banovići su netaknute prirodne padine planine Konjuh. Čistoća zraka, prelijepe vodene kaskade, prirodnih i vještačkih jezera, bogatstvo flore i faune, pogodnosti za ribolov. To su samo neki od razloga zašto su izletišta oko Banovića uvijek rado posjećena.
Više o općini Banovići pročitajte na linku
Izvor: Internet
