Izložba „Slovom o slovu: Tragovima bosanske pismenosti“, otvorena je danas u Centru za kulturu Mostara, u organizaciji Bošnjačke zajednice kulture (BZK) „Preporod“, Instituta za jezik Univerziteta u Sarajevu i Arhiva HNK, pod pokroviteljstvom Ministarstva obrazovanja, nauke, kulture i sporta HNK.
To je dokumentarna izložba o historiji pismenosti na bosanskom jeziku od srednjeg vijeka, pa sve do novijeg vremena, zaključno s početkom austrougarskog perioda. Pokazuje duboku historijsku ukorijenjenost i dugu tradiciju bosanskog jezika, ali i pismenosti na bosanskom jeziku, čiji se začeci javljaju upravo u dalekom srednjem vijeku, dok se njezin razvoj odvija tokom svih narednih stoljeća.
Jasmin Hodžić, viši naučni saradnik na Institutu za jezik Univerziteta u Sarajevu i njegov rukovodilac je rekao da su izloženi eksponati koji svjedoče bogatstvo bosanske pismenosti kroz historiju u kontekstu njegove poligrafijske strukture.
“Postavili smo izložbu, koja je zapravo eksponat ili uzorak onog bogatog sloja bosanske milenijske pismenosti koja je projektima Instituta za jezik obuhvaćena pojedinačno. Radi se o institutskim projektima historije jezika koji obrađuju bosansku redakciju staroslavenskog jezika ili bosansku crkvenu pismenost, zatim projekti vezani za starobosanski narodni jezik s naglaskom na onaj na stećcima”, rekao je Hodžić
Na izložbi su prikazani i primjeri alhamijado književnosti, tekstovi pisani bosanskim jezikom na arapskom pismu.
“Ovdje su izloženi i eksponati gdje se vidi bogatstvo pismenosti poligrafijske strukture, jer smo pisali i na bosanskoj varijanti glagoljice, bosanskoj ćirilici (bosančici) i na bosanskoj varijanti arebice, kao i na dva savremena pisma ćirilici i latinici”, kazao je Hodžić.
Dr. sc. Edim Šator dekan Fakulteta humanističkih nauka Univerziteta “Džemal Bijedić” u Mostaru je rekao da kroz ovu izložbu u isto vrijeme na određeni način možemo pratiti i historiju Bosne i Herecgovine.
“Interesantno je kada pratite ovu izložbu i kada posmatrate historiju BiH, kako se uvijek na određeni način ispreplitala historija bosanskog jezika sa historijom ove države. Kada god je dolazilo do negiranja bosanskog jezika u isto vrijeme je dolazilo i do negiranja državnosti i same Republike Bosne i Hercegovine. Ne treba nam nikakav bolji dokaz od ovoga da svima onima koji danas pokušavaju na neki način osporiti bosanski jezik kažemo da bosanski jezik evidentno postoji”, rekao je Šator.
Dodao je da je izloženo 36 panoa na kojima možemo vidjeti tragove bosanske pismenosti od prvih pisanih spomenika.
“Od Humačke ploče, Kulinove povelje, povelje bosanskih vladara, srednjovjekovnih natpisa sa stećaka, krajišničkih pisama, alhamijado književnosti, pa sve do savremene književnosti do perioda austrougarske 20. stoljeća. Ovo je evidentan dokaz da bosanski jezik itekako postoji, ima svoju historiju i naravno mi moramo dalje istraživati, raditi i pokazivati koje su to specifičnosti bosanskog jezika bile kroz Srednji vijek, kroz osmanski period , kroz austrougarski, Kraljevinu Jugoslaviju , do savremenog doba”, rekao je Šator.
Dodao je kako se veliki broj artefakata iz srednjovjekovne bosanske historije nalazi izvan BiH te da strani arhivi više govore o bosanskoj književnosti nego li dokumenti koji se čuvaju u BiH.
“Posebnu pažnju možemo skrenuti na srednjovjekovne crkvene rukopise i različita evanđelja, od kojih je svega dvadesetak sačuvano, samo jedan je u BiH, a to je Čajničko evanđelje. Tačnije, i ono trenutno nije u granicama BiH, nego je poslano na restauraciju u Srbiju bez saglasnosti Komisije za zaštitu nacionalnih spomenika”, kazao je Šator.
Izložba ostaje otvorena do 6. 3. 2023. godine.
(Mostarski.ba)
