Na današnji dan 8. 1.

08. Januar 1537. Otvorena Gazi Husrev-begova medresa

Gazi Husrev-begova medresa je najstarija odgojno-obrazovna institucija u Bosni i Hercegovini. Osnovana je 26. redžeba 943. godine po Hidžri (8. januara 1537. godine po gregorijanskom kalendaru). Njen osnivač je unuk turskog sultana Bajazida II, najznamenitiji namjesnik i dobrotvor Bosne Gazi Husrev-beg, čija vakufnama čini trajnu organizacijsku i programsku osnovu rada ove škole. Poznata je pod imenom Kuršumli medresa po olovnim kupolama koje je prekrivaju (Kuršumlija). Prvobitno ime je nosila po imenu Gazi Husrev-begove majke, turske princeze iz Seldžučkog sultanata, u čiju slavu je i sagrađena, Seldžuklija.

Zahvaljujući vakifovoj mudroj i dalekovidoj oporuci iz navedene Vakufname da se u školi, pored duhovnih i tradicionalnih znanosti, izučava “i drugo što bude potrebno s obzirom na običaj i mjesto”, Gazi Husrev-begova medresa je sve vrijeme svoga postojnja bila u punom znanstveno-pedagoškom dosluhu s prilikama i vremenom u kojem je djelovala. Gazi Husrev-begovu medresu završilo je više hiljada bošnjačkih alima, imama, hatiba, mualima, muftija, hafiza, ali i renomiranih filozofa, umjetnika i znanstvenika.

Gazi Husrev-begova medresa danas djeluje kao srednja škola. Školovanje traje četiri godine. Nastava se izvodi na bosanskom jeziku, po nastavnom planu i programu koji donosi Rijaset Islamske zajednice Bosne i Hercegovine, a odobrava Ministarstvo obrazovanja i nauke Kantona Sarajevo. Svršenici Gazi Husrev-begove medrese mogu nastaviti školovanje na bilo kojem fakultetu u Bosni i Hercegovini i na mnogim fakultetima u inostranstvu, posebno u islamkom svijetu.

Medresa je škola internatskog tipa i, u pravilu, svi redovni učenici stanuju u internatu, to njezinim učenicima i učenicama, pored redovne nastave, omogućava raznovrsne vannastavne aktivnosti kroz različite sekcije, klubove i kružoke. Posebno su se na tom planu afirmirali horska sekcija, koja ima desetak snimljenih audio i video kaseta ilahija i kasida, te list Zemzem koji kontinuirano izlazi od 1968. godine. Gazi Husrev-begova medresa djeluje kao jedinstvena škola sa muškim i ženskim odjeljenjima.

08. Januar 1936. Rođen Safet Isović

Na današnji dan rođen je vrhunski umjetnik i jedan od najboljih izvođača sevdalinke, Safet Isović.

Isović je rođen 8. januara 1936. godine u Bileći. Tokom Drugog svjetskog rata napustio je rodnu Bileću kao izbjeglica sa svojim roditeljima. Od tada je bio nastanjen u Banjoj Luci gdje je pohađao osnovnu školu.

Nakon završetka rata vratio se u Bileću gdje je upisao i maturirao gimnaziju, a potom upisao višu gimnaziju u Trebinju. Nakon šestog razreda preseljava u Slavonski Brod gdje je nastavio školovanje u gimnaziji “Zlatko Šnajder”. Bio je među najboljim đacima i završio veliku maturu 1955. godine. Iste godine je preselio u Sarajevo i počeo studirati na Pravnom fakultetu. U Sarajevu je, nakon doseljenja, proveo ostatak života.

U društvu svojih prijatelja je često pjevao stare sevdalinke koje nikad nije snimio. Jedna od njih je “Na Ophodži prema Bakijama”, a volio je pjevati i vranjanski sevdah. Isović je dobitnik brojnih nagrada, među kojima su Zlatni mikrofon, Estradna nagrada BiH, Estradna nagrada bivše Jugoslavije, kao i 35 zlatnih i srebrenih ploča.

Neki od njegovih antologijskih snimaka su: “Đul Zulejha”, “Boluje Hanka Prijedorka”, “Braća Morići”, “Djevojka sokolu zulum učinila”, “Grana od bora, pala kraj mora”, “Mujo kuje konja po mjesecu”, “Moj, dilbere”, “Kiša bi pala”, “Put putuje Latif-aga” itd.

Zahvaljujući Safetu, mnoge sevdalinke su ostale zabilježene za sva vremena kroz njegove audio i videosnimke.

Pjevao je aktivno više od pola vijeka, a uprkos godinama, nije ga izdavao njegov kristalni glas.

Preminuo je 2. septembra 2007. godine, a dženaza je obavljena 4. septembra u haremu Alipašine džamije u Sarajevu.

8. 1. 1993. godišnjica ubistva Hakije Turajlića

Hakija Turajlić prvi potpredsjednik Vlade Republike Bosne i Hercegovine ubijen je 1993. na punktu “Sijera 4” kod Kasindolske ulice u blizini sarajevskog aerodroma, tada pod kontrolom Vojske Republike Srpske.

Hakija Turajlić, kao potpredsjednik Vlade RBiH, otišao je na Međunarodni aerodrom u Sarajevu da dočeka turskog zvaničnika Orhana Sefa Kilercioglua, koji je pratio pošiljku pomoći iz Turske. U cilju da se vrati u Sarajevo, morao je proći kroz teritoriju pod kontrolom bosanskih Srba gdje je UNPROFOR trebao omogućiti zaštitu. Konvoj UN-a koji je vozio Turajlića u Sarajevo je zaustavila patrola srpskih vojnika na ilegalnoj barikadi nekoliko kilometara od aerodroma.

Nakon 90-minutnog zastoja, francuski oficir UNPROFOR-a je otvorio vrata na oklopnom transporteru u kojem je Turajlić sjedio, pri čemu je srpski vojnik otvorio vatru iz kalašnjikova. Turajlić je pogođen sa sedam-osam hitaca. Francuske trupe nisu uzvratile vatru, nisu pozvale pojačanje niti su zadržale ubice.

Ubistvo Turajlića je zateglo odnose između bosanske vlade i UNPROFOR-a te je bilo razlog zašto su mirovni pregovori u Ženevi prekinuti. Ujedinjene nacije i srpska vojska su odbili sarađivati sa bosanskom vladom u istraživanju i pronalasku ubice. Srpski vojnik Goran Vasić je optužen za Turajlićevu smrt, ali je oslobođen 2002. godine.

Životni put i uspon
Hakija Turajlić rođen 1936. godine u mjestu Opličići kod Stoca. Srednju tehničku školu završio je u Sarajevu, a Elektrotehnički fakultet na Univerzitetu u Beogradu.

“Već u Tehničkoj školi, a posebno na Univerzitetu Hakija je pokazao izuzetne sposobnosti. Diplomirao je 1960. godine kao najbolji student generacije na Elektrotehničkom fakultetu u Beogradu. Istovremeno je bio veoma aktivan u studentskom društvenom životu. Nakon završenih studija Hakija se vraća u Sarajevo i postaje asistent na Elektrotehničkom fakultetu Univerziteta u Sarajevu. Vraća se gradu u kojem je proveo srednjoškolske dane i zavolio ga za cijeli život. Nakon samo dvije godine akademske karijere kao asistent na Elektrotehničkom fakultetu, Hakija prelazi u Energoinvest. Tu počinje njegova velika ljubav i karijera koja će trajati neprekidno narednih 30 godina, sve do tragičnog hica u Sarajevu, 8. januara 1993. godine”, navodi se u zapisu o Hakiji.

Nakon prelaska u Energoinvest Hakija Turajlić ubrzo odlazi u Irak, gdje je Energoinvest tada dobio prve poslove za isporuku opreme i izgradnju dalekovoda u južnom dijelu zemlje.

“Mir fakultetskih kabineta i izvjesnost karijere naučnog radnika koje je imao na Elektrotehničkom fakultetu Hakija je zamijenio radom u bespučima iračke pustinje, inženjerskim i graditeljskim izazovima, zadovoljstvom i ponosom nakon svakog izgrađenog kilometra dalekovoda ili puštanja u pogon neke Energoinvestove trafostanice. Gradilišta postaju njegova sudbina i sa njima će biti vezan cijeli život, na svakoj funkciji koju je obavljao u Energoinvestu. Po povratku iz Iraka krajem šezdesetih godina Hakija postaje direktor Inženjeringa za elektroopremu koji je tada brojao 1.200 zaposlenih i uključivao Biro za dalekovode, Elektrobiro, Elektromontažu, Dalekovod izgradnju i Tehnički biro Beograd”, stoji u zapisu o Hakiji.

Sve što Energoinvest proizvodi i gradi u oblasti elektroopreme tih godina, koje se inače smatraju zlatnim godinama u toj oblasti Energoinvesta prodaje se preko ovog Inženjeringa i uz puno angažovanje Hakije Turajlića, tada najmlađeg direktora tog nivoa u preduzeću. Veliko inženjersko znanje, širok interes za društveni život, upornost i ogromna energija postaju osobine koje će tijesno vezane uz Hakijino ime i ličnost tokom cijele njegove karijere. Drugarstvo, jednostavnost, prisnost sa saradnicima, blaga narav i prava riječ u svakom trenutku upotpunjuju sliku ličnosti Hakije Turajlića.

Direktor Energokomerca Hakija postaje 1977. godine i na toj dužnosti ostaje do kraja tragično prekinutog života.

“Pored dalekovoda i trafostanica kojima se do tada uspješno bavio, od tada se Hakija punom snagom posvećuje prodaji kompletnog proizvodnog programa Energoinvesta. S obojenim metalima, procesnom opremom, automatikom i petrohemijom uz tradicionalnu elektroopremu Energoinvest postaje najveći jugoslovenski izvoznik. Energoinvestovi proizvodi i usluge plasiraju se u više od 60 zemalja širom svijeta, a u tridesetak zemalja posluju stalna predstavništva i firme Energoinvesta. Sa svojim saradnicima iz Energokomerca Hakija se trudi da svaki proizvod Energoinvesta nađe svoje mjesto na svjetskom tržištu. Održavaju i nastavljaju se odnosi sa tradicionalnim kupcima, a otvaraju nova tržišta i širi lista kupaca za proizvode i usluge. U samom Energoinvestu tako Energokomerc postaje pouzdan partner tvornicama, inženjerinzima, institutima i drugim organizacijama, a prema svjetskom tržištu radi se na jačanju imena i ugleda Energoinvesta, efikasnijem poslovanju, kontroli kvaliteta i unapređenju odnosa sa najznačajnijim kupcima. Energoinvest je prisutan i konkurentan na većini tržišta i pored svih problema i poteškoća u privredi zemlje”, stoji u zapisu o Hakiji.

Hakija u prvi plan ističe tehnološko i kadrovsko bogatstvo Energoinvesta, njegove reference, tradiciju i ugled stvoren upornim radom hiljada stručnjaka Energoinvesta.

“Poslovni partneri imaju povjerenje u tog mirnog čovjeka koji uvijek dolazi sa osmijehom i blagom riječju, ali i sa nespornim stručnim autoritetom, znanjem i reputacijom da će ono što je dogovoreno biti i izvršeno, odnosno da će preuzete ugovorene obaveze od Energoinvesta biti izvršene na najbolji način čak i ako su nastali određeni problemi u realizaciji pojedinih poslova. Poslovi se šire i granaju, s kolegama iz tvornica, inženjeringa, instituta i drugih organizacija Energoinvesta Hakija je veoma često na putu – od Moskve do Kuala Lumpura, od Lusake do New Yorka, od Dubaija do Džakarte, od Cincinatija do Bangkoka. Pored gradilišta i predstavništava u inostranstvu Hakija posebnu pažnju posvećuje i firmama Energoinvesta u svijetu tako da firme Interenergo u New Yorku, Caracasu, Parizu i Minhenu, Pragu i Varšavi, a potom i Zairu, Istanbulu i Kuala Lumpuru imaju sve veće učešće u prometu Energoinvestovih organizacija sa svijetom i značajnu ulogu u Energoinvestovom nastupu na inostranom tržištu. Puna pažnja posvećuje se i domaćoj privredi”, navedeno je u zapisu o Hakiji.

Vrstan političar kao i privrednik

U junu 1992. godine Hakija postaje potpredsjednik Vlade RBiH s posebnim zaduženjem za ekonomsku politiku Bosne i Hercegovine.

“U najtežim vremenima za BiH u njenoj cjelokupnoj istoriji, sa nezapamćenim ljudskim žrtvama i razaranjima uzrokovanim agresijom na RBiH, Hakija svoje znanje iskustvo i energiju usmjerava na probleme ekonomije RBiH, dok istovremeno nastavlja da radi i u Energokomercu. Vjerovao je da će privreda RBiH imati snage za obnovu i da će biti nastavljeni poslovi sa svijetom. Vjerovao je da će veliki ljudski potencijal i znanje, tehnološka dostignuća i razvijeni odnosi sa kupcima iz velikog broja zemalja omogućiti da Energoinvest ostane jedna od vodećih, snažnih i uglednih firmi. Iako je tek od sredine 1992. godine radio u Vladi RBiH (ubijen početkom januara 1993. godine), Hakija je veoma brzo stekao veliki ugled i poštovanje svojim znanjem i predanim radom, angažovanjem i kompetencijom”, ističe se u zapisu o Hakiji.

U sumrak, 8. januara 1993. godine nadomak Sarajevskog aerodroma zločinački hici agresorskog vojnika prekinuli su uspješnu životnu priču Hakije Turajlića.

“Bosna i Hercegovina i Energoinvest ostali su bez velikog privrednika, a svi koji su Hakiju poznavali osjetili su tešku bol zbog gubitka svog prijatelja. Hakija je iznad svega volio svoju porodicu. Za njegovu suprugu Jasminu, kćerke Selmu i Samru bio je to tragičan kraj njihovog najdražeg supruga i oca što predstavlja nenadoknadiv gubitak. Energoinvest, a posebno Energokomerc na čijem čelu je bio Hakija 15 godina, zauvijek će sa poštovanjem i ljubavlju zadržati u sjećanju lik svog kolege, inženjera i privrednika, svog prijatelja”, stoji u zapisu o Hakiji Turajliću.

Hakija Turajlić dobitnik je brojnih i značajnih priznanja.

Za izniman doprinos u privredi 1979. godine uručena mu je 27-julska nagrada Bosne i Hercegovine kao najveće republičko priznanje u to vrijeme. Posthumno je 1996. godine odlukom Predsjedništva BiH odlikovan “Ordenom zlatnog ljiljana sa zlatnim vijencem”. Posthumno mu je 2001. godine dodijeljena “Zlatna statua Energoinvesta” što je najviše priznanje koje dodjeljuje ta kompanija. Posthumno 2010. godine dodijeljena mu je “Plaketa sa zlatnim ljiljanom”, a 1993. godine posthumno i “Povelja zahvalnosti ZIPS”. Dobitnik je posthumno i “Nagrade za životno djelo” koje mu je 2019. godine dodijelio BH komitet CIGRA-e.

Hakija Turajlić ukopan je u haremu Alipašine džamije u Sarajevu. Na mjestu svirepog ubistva u blizini Aerodoroma Sarajevo nalazi se spomen-obilježje, a ispred zgrade Energoinvesta u Sarajevu spomen česma.

Ulica na Dobrinji u Sarajevu nosi naziv u njegovu čast, a bokserski turnir “Memorijal Hakija Turajlić” se dugo godina u Sarajevu svake godine održavao u njegovu čast.

 

(Mostarski.ba)