Brod (prije Bosanski Brod) jest naseljeno mjesto i središte istoimene općine na krajnjem sjeveru Bosne i Hercegovine, na desnoj obali rijeke Save. Prostire se na površini od 228 km2. Brod je ravničarski poljoprivredni kraj sa usitnjenim individualnim posjedima. Rijeke i brojni vodotoci čine ovo područje jednim od, vodom, bogatijih cjelina.
Nadmorska visina opštine Brod je oko 90 metara. Klima je umjereno kontinentalna. Opština Brod okružena je opštinama Derventa, Doboj, Modriča i Odžak u BiH i Slavonskim Brodom u Hrvatskoj. Na razvoj Broda uticao je njegov povoljan položaj, odnosno zbog blizine autoputa Beograd – Zagreb – Ljubljana kao i željezničke magistrale Beograd – Zagreb – Ljubljana.
Historija
Historija nekadašnjeg Bosanskog Broda i naselja na području današnjeg Broda datira iz bronzanog doba oko 1600. godine stare ere. Na mjestu na kojem je danas smješten jedan dio postrojenja Rafinerije nafte, nalaze se pod zemljom ostaci relativno velikog naselja iz pradavnih vremena. To mjesto je narod nazivao Pekaruša.
Stanovnici Pekaruše pripadali su velikom panonskom narodu. Rimljani su takođe ostavili tragove svog prisustva u Brodu. Na mjestu današnjeg Broda postojalo je gradsko naselje koje su Rimljani zvali „Marsonia“. Glavnina stare Marsonije nalazila se na mjestu tvrđave na prostoru današnjeg Slavonskog Broda, a dio naselja je bio i na desnoj strani Save. Prvo pisano pominjanje Broda datira iz 365. godine nove ere, pa se može reći da je Brod star 1650 godina.
Od važnijih otkrića je jedno relativno veliko naselje koje je otkriveno prilikom proširenja Rafinerije nafte 1957. – 1963. godine u Sijekovcu iz bronzanog doba od oko 1600. godine stare ere, a posljednji ostaci života u njemu datiraju iz poznorimske epohe. Prvo spominjanje postojanja grada je iz jednog turskog dokumenta iz godine 1691. u kojem se spominje kao „Turski Brod“.
Formiranjem granica između dva carstva, poslije Karlovačkog mira 1699., Požarevačkog mira 1718. i Beogradskog mira 1739. svaki put teritorija opštine Bosanski Brod iz temelja je mjenjala svoje stanovništvo. Zbog toga možemo 1739. godinu smatrati
preijelomnom, jer tek od tada je došlo do stabilizacije prilika i mogućnosti da se formira ozbiljnije naselje koje u kontinuitetu postoji i danas.
Najvažniji događaj koji je rezultirao naglim usponom i modernizacijom mjesta svakako je okupacija od strane Austro-Ugarske vojske, 29. jula 1878. godine.
Jedan od interesantnih podataka iz prošlosti Broda je da je Brod zahvaljujući trgovcima iz Slavonskog Broda dobio 1860. godine i prvu petrolejsku lampu u cijeloj BiH. Druga interesantna činjenica je da je 1923. godine Rafinerija nafte uspjela nabaviti auto Ford i to je ujedno bio prvi auto u Brodu. Prvi aeromiting u Brodu je bio 1912. godine. Aeromiting u Brodu je bio priređen samo 9 godina nakon sto se prvi avion podigao iznad zemlje.
Glavna prirodna bogastva opštine Brod čine: poljoprivredno zemljište i manje površine šuma, zatim rijeke Sava i Ukrina.
Razvoj
Nakon izgradnje mosta, željezničke pruge i željezničke stanice u mavarskom stilu, Bosanski Brod zasluženo dobija status vrata Bosne. Još krajem devetnaestog veka, tačnije 1892. godine izgrađuje se najvažniji industrijski
objekat, Budimpeštansko preduzeće „Danica“ d.d. za hemijske proizvode iz koje će kasnije izrasti Rafinerija nafte.
„Rafinerija nafte Brod“ a.d. je osnovana 1892. godine od strane mađarske kompanije za hemijsku industriju „Danica“. Kapacitet fabrike je bio 25.000 tona godišnje.
Zbog svog geografskog položaja opština Brod je bila logičan izbor za izgradnju Rafinerije nafte, a prvenstveno zbog lakog pristupa rijeci Savi koja je plovna od Siska do ušća u Dunav i dalje do Crnog mora, kao i vezi sa prugom normalnog kolosijeka sa zemljama Evrope i uskog kolosijeka sa Bosnom. Takođe, u Brodu se nalazila velika pretovarna željeznička stanica.
Skoro kompletno područje opštine Brod nalazi se u ravnici. S obzirom na takav teren, područje obiluje izuzetno kvalitetnim zemljištem povoljnim za razvoj poljoprivrede. Šume su rasprostranjene i zastupljene po čitavom području opštine. Najznačajnije vodene površine su rijeka Sava čija dužina toka na teritoriji opštine iznosi oko 29 km, koja prihvata sve površinske vode ovog područja, a ujedno predstavlja i državnu granicu prema Hrvatskoj.
Ribolovne vode, odnosno dijelovi tih voda koje čine ribarsko područje opštine Brod, predstavljaju u hidrografskom i biološkom smislu cjelinu podesnu za razvoj ribolova i unapređenje ribljeg fonda (štuka, šaran, babuška, grgeč, mrena i dr. ribljih vrsta) koji se mogu koristiti isključivo za sportsko-turistički ribolov. Zahvaljujući ovakvom resursu
sagrađen je i Ribnjak u Sijekovcu. Korita i obale rijeka Ukrine i Save izuzetno su bogata ležištima prirodnog šljunka i pijeska.
Velika zastupljenost poljoprivrednih površina na području opštine, predstavlja značajan prirodni potencijal za razvoj poljoprivrede. Vode sa ovog područja pripadaju crnomorskom slivu.
Prema podacima iz vodomjerne stanice u Brodu najveći vodostaji na rijeci Savi i Ukrini bilježeni su u martu, aprilu i maju, zatim novembru. Ovi podaci nam govore da rijeka 11
Sava i Ukrina imaju nivalno-pluvijalni režim, što znači da je udio snijega u hranjenju rijeke veći nego udio kišnice. Tačnije, maksimum u proljetnim mjesecima uslovljen je otapanjem snijega i pojačan je proljetnim kišama (čime je nivalni faktor donekle relativizovan), a sekundarni maksimum u mjesecu novembru prouzrokovan je jesenjim kišama.
Šume i šumska zemljišta zbog svojih opšte-korisnih funkcija i privrednog značaja su dobra od opšteg interesa i kao takvi zaslužuju i uživaju posebnu brigu, što je regulisano Zakonom o šumama i ostalim aktima o gazdovanju šumama.
Prirodne znamenitosti
Od prirodnih znamenitosti veoma je značajan speleološki objekati na području Vučjaka Drenička pećina.
Od turističke ponude opština Brod najviše može da ponudi u oblasti lovnog i ribolovnog turizma. Lovišta na sitnu divljač i patke su na području Ribnjaka i Ivanjskog polja, obronci i dubina planine Vučjak bogati su i prebogati krupnom lovnom divljači. Bogat riblji fond rijeka Save i Ukrine privlači ribolovce iz šire regije.
Nacionalni spomenici
Husein-begova džamija u Brodu, nalazi se u centru naselja i općine Brod. Zajedno sa haremom, proglašena je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.
Džamija je prvi put izgrađena je u XVIII vijeku. Nije poznata tačna godina izgradnje i ko je utemeljitelj džamije. Srušena je 1908. godine i prenesena u Sijekovac, da bi na njezinom mjestu bila podignuta nova.
Husein-begova džamija ponovo je izgrađena 1909. godine, sredstvima bosanskohercegovačke vlade.
Poznate ličnosti
U Bosanskom Brodu je rođen književnik tekstopisac i televizijski autor Duško Trifunović i Edin Mujčin bosanskohercegovački fudbaler.
(Mostarski.ba/Visiturism.ba, / Strategija razvoja općine Brod/Bistro.ba)
