S skromnim fudbalskim renomeom i pauzom od čak 28 godina od posljednjeg učešća, Norvežani su na turnir stigli s jasnim i glasnim političkim ciljem: izbacivanjem Izraela iz međunarodnog fudbala.
Put Norveške do ovog prvenstva išao je upravo preko Izraela, reprezentacije koja se u Evropi takmiči od 1994. godine, nakon što su je bojkoti arapskih i muslimanskih država istisnuli iz Azijske konfederacije, piše Politico.
Kada su prošlog oktobra ove dvije selekcije odigrale kvalifikacioni meč u Oslu, stadion je poslao nedvosmislenu poruku. Norveški nogometni savez (NFF) donirao je sav prihod od utakmice za humanitarnu pomoć Gazi. Tribine su preplavile palestinske zastave, tradicionalne kefije uparene s vikinškim šljemovima i ogroman transparent “Pustite djecu da žive”, dok su izraelsku himnu nadjačali zvižduci.
Ipak, glavno oružje Norveške nisu navijački slogani, već institucionalni pritisak kroz sportske forume – što savršeno oslikava njihov prepoznatljiv stil diplomatije, poznat još iz Ujedinjenih nacija.
Ova skandinavska zemlja ima dugu historiju posredovanja na Bliskom istoku:
- Nakon Sporazuma iz Camp Davida, Norveška je, pod pritiskom SAD-a, pristala snabdijevati Izrael naftom – ali tek nakon što je dobila “zeleno svjetlo” od lidera PLO-a Jasera Arafata, koji je u tome vidio koristan kanal komunikacije s Izraelom.
1990-e: Norveška je bila domaćin pregovora koji su doveli do historijskog Sporazuma iz Osla.
2000-e: Kako su mirovni procesi propadali, a okupacija Gaze i Zapadne obale se produbljivala, Oslo se počeo distancirati od Tel Aviva.
Danas Norveška tu istu logiku primjenjuje u sportu. Oni ukazuju na očigledan dvostruki aršin: ako je Rusija suspendovana iz međunarodnog fudbala zbog invazije na Ukrajinu, zašto se ista pravila ne primijene na Izrael?
Inicijativu za suspenziju, koju je 2024. pokrenuo Palestinski fudbalski savez uz podršku arapskih i azijskih zemalja, Norveška je uvela u evropski mainstream. Za razliku od stavova Turske (koji se često odbacuju kao vjerski pristrasni) ili Irske (koja glasno zagovara bojkot, ali ne učestvuje na prvenstvu), norveški glas ima posebnu težinu i legitimitet.
S druge strane, same zvijezde na terenu biraju opreznije, ali i dalje jasne riječi.
Kapiten Martin Ødegaard izjavio je početkom 2025. godine da je patnja u Gazi “pozadina koja se ne može ignorisati” tokom utakmica s Izraelom.
Jedan od najboljih napadača na svijetu Erling Haaland temi je pristupio suptilnije: javno je izrazio žaljenje zbog stradanja nedužne djece u Gazi, ali je istovremeno obavio i video poziv podrške sa oslobođenim izraelskim taocem.
Norveška je tako na Svjetsko prvenstvo donijela mnogo više od samog fudbala. Dokazala je da se najvažnije utakmice ponekad ne igraju na zelenom terenu, već u hodnicima sportskih federacija, gdje se bori za principe koje politika često ignoriše, piše Politico.
(Mostarski.ba)
