Evropa bi u predstojeću grijnu sezonu mogla ući sa najnižim zalihama prirodnog gasa u posljednjih 13 godina, što među trgovcima energentima povećava strah od naglog rasta cijena tokom zime.
“Niži nivoi zaliha prirodno povećavaju rizik od veće nestabilnosti cijena tokom zime”, upozorio je analitičar za gas Greg Molnar.
Situaciju bi dodatno mogli pogoršati dugotrajni hladni talasi ili periodi sa slabim vjetrom, kada raste potrošnja gasa za grijanje i proizvodnju električne energije.
Evropsko tržište gasa tokom ljeta bilo je relativno mirno, jer su trgovci očekivali ponovno otvaranje Ormuskog moreuza, što bi omogućilo veći priliv tečnog prirodnog gasa prije početka zime.
Međutim, nade u brzo rješenje sve su manje.
“Tržište je bilo iznenađujuće opušteno. Postojala je nada da će ponovno otvaranje omogućiti punjenje skladišta prije zime. Nivoi zaliha obično dostižu vrhunac u oktobru, a sada smo skoro u septembru, tako da situacija postaje veoma neprijatna”, rekao je Bjarne Šildrop, glavni analitičar za robe u bankarskoj grupi SEB
Problemi sa popunjavanjem skladišta dodatno su se pogoršali nakon što je američko-izraelski rat protiv Irana ozbiljno poremetio izvoz nafte i gasa iz regiona Persijskog zaliva.
Zalihe su dodatno smanjene zbog hladnog završetka prošle zime, dok su ljetni toplotni talasi doveli do veće upotrebe termoelektrana na gas.
Iako se trenutno ne očekuje fizička nestašica gasa u Evropi tokom predstojeće zime, tržišta predviđaju znatno veće cijene.
Posljednjih sedmica referentna cijena gasa u Evropi premašila je 68 eura po megavat-satu, što je najviši nivo u više od tri godine i više nego dvostruko iznad cijene s početka godine.
Tokom hladnijih mjeseci Evropa će morati konkurisati kupcima iz Azije za isporuke tečnog prirodnog gasa.
Analitičari kompanije Goldman Sachs procjenjuju da bi, ukoliko se ne obnovi redovan izvoz gasa sa Bliskog istoka, cijena u Evropi mogla porasti iznad 100 eura po megavat-satu.
Takav rast cijena bio bi potreban kako bi evropsko tržište privuklo dovoljne količine tečnog prirodnog gasa za potrebe zimske potrošnje.
Posebno niski nivoi zaliha bilježe se u zapadnoj Evropi.
Njemačka, koja ima najveće kapacitete za skladištenje gasa u Evropi, trenutno ima skladišta popunjena tek nešto više od 50 posto. U Belgiji je nivo popunjenosti oko 49 posto, dok u Nizozemskoj iznosi oko 44 posto.
Situacija je znatno bolja u Italiji, gdje su skladišni kapaciteti popunjeni više od 81 posto, kao i u Poljskoj, gdje je popunjenost iznad 90 posto.
Prema podacima organizacije Gas Infrastructure Europe, sa stanjem na 23. august, skladišta gasa u Hrvatskoj bila su popunjena oko 68 posto.
(Mostarski.ba)
